Alles over de Regionale Energie Strategieën

regionale energie strategieën

Op 28 juni 2019 werd het Klimaatakkoord gepresenteerd. Een zeer belangrijke schakel in het organiseren en versnellen van de energietransitie. De uitvoering van het klimaatbeleid per regio wordt op basis van Regionale Energie Strategieën ingevuld en samengesteld. Met de komst van de Regionale Energie Strategieën bundelen de overheden hun krachten om van de energietransitie een succes te maken. 

Wat houdt de Regionale Energie Strategieën in?

In de Regionale Energie Strategieën worden veel nationale afspraken uit het Klimaatakkoord in de praktijk gebracht. Dit gebeurt in een landsdekkend programma van 30 regio’s. Eén van de afspraken is dat deze 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn, deels afhankelijk van de locatie binnen de regio, zodat wijken en gebouwen van het aardgas af kunnen. Als voorbeeld, in de Regionale Energie Strategieën moet dus beargumenteerd worden waarom een bepaalde locatie aangewezen wordt en waarom op deze locatie voor collectieve zonnepanelen gekozen wordt in plaats van kleinschalige windmolens. Ruimte, onder andere voor duurzame energie opwek, is schaars is Nederland. Daarom ontstaan vragen als; Waar is ruimte voor duurzame energie opwek en hoeveel kan er opgewekt worden? Kan de opgewekte energie op die locatie efficiënt aan het elektriciteitsnet gekoppeld worden en wat is de reële afzetcapaciteit? Zijn de plekken maatschappelijk gezien acceptabel, financieel haalbaar en zijn deze plekken betaalbaar te houden? Dit soort vragen worden getackeld bij het opstellen van de Regionale Energie Strategieën. Maar er spelen ook bredere vragen als; Hoe kan er meer energie bespaart worden? Hoe benutten we het beste de capaciteit en hoe verdelen we de lasten en de baten? Deze afwegingen, in combinatie met de planning voor de uitvoering, vormen samen per regio de Regionale Energie Strategieën.

De focus in de Regionale Energie Strategieën ligt dus vooral op de opgaven van de uitvoeringsoverleggen Gebouwde omgeving en Elektriciteit. Wanneer een regio dit wenst kunnen ook opgaven van andere uitvoeringsoverleggen worden meegenomen in de Regionale Energie Strategieën, zoals maatregelen voor duurzame mobiliteit, industrie of landbouw en landgebruik. Bovendien wordt er in de regio al gewerkt aan andersoortige energieplannen en aan de doelen van het huidige Energieakkoord (waaronder de 6000 MW wind op land). Deze parallelle processen worden wel betrokken bij de Regionale Energie Strategieën maar er wordt voor de omgang van deze processen geen algemene standaard voorgeschreven.

 

Redenen voor brede samenwerkingsverbanden

In de Regionale Energie Strategieën werken overheden met maatschappelijke partners, netbeheerders (voor gas, elektriciteit en warmte), het bedrijfsleven en waar mogelijk bewoners de regionaal gedragen keuzes uit. Energiecoöperaties en de provinciale koepelorganisaties spelen hierbij een grote (begeleidende) rol. Draagvlak bij alle partijen is nodig om de complexe gemaakte afwegingen binnen de Regionale Energie Strategieën te laten slagen. Helemaal omdat dit om zeer grootschalige transities en innovaties gaat die veel gaan betekenen voor de samenleving en leefomgeving.

Er zijn een aantal redenen denkbaar waarom de stakeholders gezamenlijk deze (geplande) ingrijpende activiteiten en ontwikkelingen uitvoeren. Ten eerste, voor de opwekking van duurzame elektriciteit. De landelijke opgave aan grootschalige hernieuwbare opwek van elektriciteit met wind en zon is 35 Terra Wattuur (TWh) voor 2030. Ten tweede, voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. Zo wordt het mogelijk gemaakt dat de gebouwde omgeving stapsgewijs overstapt van fossiele naar duurzame bronnen. Ten derde, voor de benodigde opslag-, transport- en energie-infrastructuur. Hier wordt gekeken hoe deze hernieuwbare energie opwek ingepast kan worden in het landschap, wat de benodigde netcapaciteit is voor geslaagde lokale energie opweklocaties en hoe vraag en aanbod, in een fluctuerende markt, passend gebalanceerd kan gaan worden. Deze keuzes worden vertaald naar gebieden en projecten en vervolgens naar de implementatie en uitvoering van die projecten. 

 

Beweging van onderop en locatie specifiek maatwerk

Het streven is dat het inzetten van de Regionale Energie Strategieën zorgt voor draagvlak en acceptatie bij maatschappelijke partners (burgers, bedrijven, groene partijen, netbeheerders) in de regio. Hiermee kiest de overheid expliciet voor bottom-up als wel een uitvoeringsstrategie waarbij de afzonderlijke overheden hun eigen afwegingsruimte behouden en decentrale overheden zelf integrale afwegingen kunnen maken en beleidsterreinen kunnen verbinden (zoals mobiliteit, participatie, maatschappelijk vastgoed). Bij deze wens voor eigen afwegingsruimte hoort ook een grote eigen verantwoordelijkheid. Bovendien zullen de accenten binnen de kaders van het algehele nationale klimaatbeleid per regio verschillen. Dit is vanzelfsprekend omdat elke regio haar eigen culturele, sociale, economische en fysieke kenmerken bezit. Bijvoorbeeld in Friesland wordt de Regionale Energie Strategieën ingericht op basis van het Friese Mienskip. Deze bewezen onderlinge verbondenheid om de lokale gemeenschap te beschermen is bij uitstek geschikt voor de implementatie van de Regionale Energie Strategieën in deze regio. Aangezien elke regio op zijn eigen geschikte manier de Regionale Energie Strategieën opstelt kan er maatwerk geleverd worden, zodat de hierboven beschreven keuzes, opties en ontwikkelingen passen bij de karakteristieken van de regio. Bovendien zullen er, door het feit van plaatselijk maatwerk, minder belemmeringen, obstakels en vertragingen op gaan treden, afgezet tegen een strategie van nationaal uniform beleid in deze situaties.

Het Nationale Programma Regionale Energie Strategieën ondersteunt de 30 Regionale Energie Strategieën regio’s bij het opstellen van hun eigen Regionale Energie Strategie. Wegens het Coronavirus is de datum voor het indienen van het concept Regionale Energie Strategieën verschoven naar 1 oktober. In het voorjaar van 2020 waren 20 exemplaren van conceptuele Regionale Energie Strategieën openbaar toegankelijk. Deze worden door elke regio na overleg uitgewerkt tot de Regionale Energie Strategieën 1.0. Deze dient vastgesteld te zijn op 1 juli 2021. Elke 2 jaar herijkt iedere energieregio de Regionale Energie Strategieën op grond van nieuwe inzichten, innovaties of ervaringen. Zo ontwikkelen de Regionale Energie Strategieën zich stapsgewijs en worden de methoden en projecten om de doelen voor 2030 en 2050 te behalen, steeds inzichtelijker, concreter en beter uitvoerbaar. Net als deze opgave, is het belang van het behalen van de doelen uit het Klimaatakkoord namelijk erg groot.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Zie jij jezelf binnen dit vakgebied werken?

Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen?