1. Welke taken heeft de gemeente met betrekking tot het Klimaatakkoord en fysieke leefomgeving?

Klimaatakkoord

Dat er hard gewerkt wordt om de afspraken uit het Klimaatakkoord te behalen is duidelijk. Wat minder duidelijk is, is het overzicht van wie wat doet om deze afspraken na te komen. Welke taken hebben de gemeenten, provincies en waterschappen? In deze driedelige serie blogs wordt duidelijk welke taken deze drie overheden hebben. Vandaag beginnen we met het eerste blog: de taken van de gemeente.

 

Duurzame energie opwekken

 

Gemeenten zullen in samenwerking met provincies moeten besluiten waar in hun gebied duurzame energie opgewekt gaat worden, en met welke vormen dat gebeurd (geothermie, zon, wind, etc.). Deze besluiten worden niet zomaar genomen: er gaat een zorgvuldig onderzoeksproces aan vooraf. Welke vorm van duurzame energie past het beste bij deze gemeente? Waar gaan we deze vorm(en) van duurzame energie opwekken, en hoe slaan we deze energie op?

 

Verduurzamen

 

Eind 2021 moet elke gemeente de Transitievisie Warmte bekend hebben gemaakt. Hierin staat uitgewerkt welke wijk in welk jaar met verduurzaming aan de slag gaat. Door woningen en gebouwen te verduurzamen zal de CO2-uitstoot verminderen. Gemeenten kunnen met energiecorporaties en lokale bedrijven diverse programma’s opzetten om huishoudens te stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen, en/of duurzame energie op te wekken. Op dit moment zijn er in verschillende gemeenten al zogenaamde proeftuinen: wijken die van het aardgas af gaan, en die dienen als manier om te leren hoe gemeenten uiteindelijk alle wijken in korte tijd van het aardgas af kunnen krijgen.

Samen met woningbouwcorporaties maken gemeenten afspraken voor (sociale) huurwoningen. Gemeenten kunnen hiermee sturen op het verduurzamen van de voorraad, door een afspraak te maken dat al deze woningen binnen een vastgesteld termijn minimaal label B moeten hebben.

Gemeenten moeten hierbij toezien op het naleven van de afspraken, maar ook op de samenhang tussen de verschillende plannen.

Daarnaast hebben gemeenten natuurlijk een voorbeeldfunctie, en zullen zij hun eigen gebouwen ook moeten verduurzamen. Ook helpen de gemeenten mee aan het verduurzamen van de utiliteitsbouw: alle gebouwen die geen woningen zijn. Voorbeelden zijn scholen, ziekenhuizen en kantoren.

Voor de 30 tot 40 grootste gemeenten van Nederland ligt er nog een specifieke extra taak: zij moeten in 2020 emissieloze zones aanwijzen. Binnen deze zones is er geen uitstoot van schadelijke verbrandingsstoffen en -gassen, en dus ook niet meer van CO2. Ook de agrarische gemeenten hebben een specifieke extra taak: zij integreerden vanaf 2019 de klimaatafspraken in het stimulerings- en innovatiebeleid voor de landbouw. In die afspraken is onder andere geregeld dat de biodiversiteit gewaarborgd wordt, dat de stikstofdepositie vermindert en dat de eiwitvoorziening voor de mensen (bijvoorbeeld vlees) vaker uit plantaardige bronnen moet komen.

 

Financiële instrumenten

 

Gemeenten moeten het verduurzamen van gebouwen stimuleren. Zij kunnen dit doen door financiële instrumenten te ontwikkelen. Een voorbeeld is het de energiebelasting, waarbij er een hogere belasting op gas komt, en een lagere belasting op duurzame vormen van energie. Zo wordt de overstap naar duurzame energie gestimuleerd. Ook zijn en worden er subsidies opgezet voor het installeren van warmtepompen en het verduurzamen van woningen.

 

Aanpassingen in het fysieke en sociale domein

 

Gemeenten hebben de taak om de fysieke leefomgeving leefbaar en prettig te houden. Door de fysieke leefomgeving aan te passen kan er geanticipeerd worden op de klimaatverandering. Een voorbeeld is het aanleggen van parken voor betere afvoer van regenwater. Ook kunnen aanpassingen in de fysieke leefomgeving duurzaam gedrag stimuleren. Door veilige fietsroutes aan te leggen zullen inwoners sneller de fiets pakken, en door veel laadpalen te plaatsen zijn mensen eerder geneigd om over te stappen op een elektrische auto. Daarnaast hebben gemeenten de taak om datgene wat nog gebouwd wordt op zo’n duurzaam mogelijke manier te laten bouwen. Daarom wordt innovatie gestimuleerd, zodat er onderzocht kan worden op welke manieren men het meest duurzaam kan bouwen.

Maar ook in het sociale domein liggen taken voor de gemeenten. Zo komen de kosten van de energietransitie vaak onevenredig terecht bij de inwoners met lagere inkomens. De inwoners met hogere inkomens profiteren vaak, bijvoorbeeld door de verschillende subsidies op het aanleggen van zonnepanelen op het eigen dak. Bij de gemeenten ligt dus de taak om dit soort kansen aan alle huishoudens te bieden, en waar mogelijk ook de kosten niet onevenredig te verdelen over de inwoners.

 

Samenwerken

 

Niet geheel onbelangrijk is een grote taak van de gemeenten om veel samen te werken met haar inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Omdat er lokaal veel geregeld en bepaald gaat worden met betrekking tot het nakomen van de afspraken van het Klimaatakkoord, is het nuttig om dit in overleg met andere belanghebbenden te doen. Doordat gemeenten samenwerken met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven kan er veel kennis gedeeld worden, komt men tot creatieve oplossingen, en ontstaat er meer draagvlak voor de veranderingen. Dit samenwerken komt terug in alle bovenstaande taken van de gemeente.

Uiteindelijk liggen de meeste taken met betrekking tot het Klimaatakkoord bij de gemeenten. Dit is besloten omdat bij het nakomen van de afspraken van het Klimaatakkoord het beste werkt om lokaal aan het werk te gaan. Daardoor zijn veel taken naar de gemeenten gegaan: zij staan immers het dichtste bij de burgers van alle overheden, en hebben de kleinste werkgebieden. Gelukkig staan de gemeenten er niet alleen voor. Veel gemeenten werken samen met andere gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk. Zo kunnen zij van elkaar leren, en kennis en ervaringen uitdelen.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Zie jij jezelf binnen dit vakgebied werken?

Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen?